کاروانسرای تاریخی شاه عباسی کنارگرد فشافویه پس از سال‌ها خروج از فرایند بهره‌برداری ، با اجرای مجموعه‌ای از اقدامات مرمتی ، ساماندهی و آماده‌سازی بار دیگر جان گرفت و به چرخه استفاده بازگشت .

به گزارش شهر و روستا از ری ؛ فاز نخست کاروانسرای تاریخی کنارگرد حسن‌آباد فشافویه هم‌زمان با روز گردشگری و در پنجم مهرماه ۱۴۰۵ ، با حضور محمود باقری مدیرکل میراث فرهنگی ، صنایع‌دستی و گردشگری ، مجتبی شکری سرپرست صندوق توسعه و احیای بناهای تاریخی و جمعی از مدیران و مسئولین فشافویه به بهره‌برداری رسید.

حجت‌الاسلام والمسلمین شیخ صادق صالحی امام جمعه فشافویه در حاشیه آیین بهره‌برداری از کاروانسرای تاریخی شاه‌عباسی کنارگرد بر ضرورت توجه بیشتر به ظرفیت‌های تاریخی ، فرهنگی و گردشگری فشافویه تأکید کرد و خواستار استمرار توجه مسئولان برای جبران عقب‌ماندگی‌های منطقه شد.

وی اقدام مرمت کاروانسرای کنارگرد را کاری تخصصی و ارزشمند دانست و گفت : بناهای تاریخی بخشی از هویت و معماری اصیل ایرانی هستند و باید ضمن حفاظت و احیا ، برای نسل‌های آینده حفظ و معرفی شوند.

صالحی همچنین با اشاره به همجواری منطقه به فرودگاه بین‌المللی امام خمینی(ره) ، این موقعیت را فرصتی مناسب برای توسعه گردشگری دانست و خواستار قرار گرفتن ابنیه تاریخی فشافویه در مسیر گردشگران داخلی و خارجی شد .

امام جمعه فشافویه از مسئولان کشوری دعوت کرد با حضور در بخش فشافویه ، ظرفیت‌های گسترده و ویژه ی منطقه را از نزدیک بررسی و برای توسعه آن اهتمام بیشتری داشته باشند.

مجتبی شکری سرپرست صندوق توسعه و احیای بناهای تاریخی در آیین افتتاح فاز نخست کاروانسرای تاریخی کنارگرد با اشاره به اهمیت احیای بناهای تاریخی کرد : احیای این بنا اقدامی قابل تقدیر برای بازگرداندن یک ظرفیت فرهنگی ، اجتماعی و اقتصادی به چرخه زندگی مردم است و کاروانسرای کنارگرد نیز می‌تواند با بهره‌گیری از ظرفیت بخش خصوصی به یکی از مقصدهای مهم گردشگری در جنوب پایتخت تبدیل شود.

وی افزود : سیاست صندوق ، حمایت از احیای بناهای تاریخی و فراهم‌کردن زمینه بهره‌برداری پایدار از این آثار است به‌ گونه‌ای که ضمن حفظ اصالت و هویت تاریخی بنا ، امکان حضور گردشگران و ایجاد فعالیت‌های اقتصادی و فرهنگی نیز فراهم شود . افتتاح فاز نخست کاروانسرای کنارگرد را می‌توان آغاز مسیر جدیدی برای معرفی این بنای ارزشمند و تقویت جایگاه گردشگری فشافویه و شهرستان ری دانست.

شکری با تاکید بر برخورداری ری از مجموعه‌ های کم‌نظیر از آثار تاریخی ، بناهای مذهبی تا محوطه‌ها و سازه‌های باستانی ، تصریح کرد : بخش بزرگی از حافظه تاریخی و هویت فرهنگی ایران در ری جای گرفته که حفاظت از این میراث ارزشمند ، نیازمند نگاه ملی ، برنامه‌ریزی بلندمدت و مشارکت جدی همه دستگاه‌های متولی است تا با صیانت از ابنیه تاریخی ، حفاظت اصولی، مرمت علمی و تعریف کاربری‌های متناسب، زمینه حفظ این آثار برای نسل‌های آینده و بهره‌مندی فرهنگی ، اجتماعی و گردشگری از آنها فراهم شود.

مجموعه تاریخی کنارگرد از دو کاروانسرا در کنار یکدیگر شکل گرفته است که بنای قدیمی‌تر هسته اصلی مجموعه را تشکیل می‌دهد و در دوره‌ای پس از آن ، کاروانسرای دیگری در بخش پشتی به بنا افزوده شده است . مجموع مساحت عرصه این مجموعه تاریخی نیز حدود ۷ هزار و ۲۵۰ مترمربع اعلام شده است.

فرآیند مرمت و احیای کاروانسرای کنارگرد از ۲۵ فروردین‌ماه ۱۴۰۴ و در پی واگذاری بنا از مسیر مزایده عمومی وارد فاز اجرایی شد که در این مرحله ، فاطمه فرح بخشی به‌عنوان سرمایه‌گذار بخش خصوصی در مزایده حضور یافت و پس از کسب عنوان برنده ، مسئولیت اجرای طرح مرمت و بهره‌برداری از مجموعه را بر عهده گرفت.

مطابق اسناد مزایده ، برای این مجموعه کاربری‌های اقامتی ، پذیرایی و فرهنگی پیش‌بینی شده است که بر همین اساس ، در نخستین مرحله بهره‌برداری ، بخش فرهنگی کاروانسرا با محوریت عرضه و فروش صنایع‌دستی فعال خواهد شد و بخشی از فضاهای مجموعه نیز به خدمات پذیرایی و غرفه‌های مرتبط اختصاص می‌یابد.

از زمان واگذاری مجموعه بخش‌هایی از بنا که در شرایط نامناسبی قرار داشت و انباشت خاک و زباله در برخی قسمت‌ها مشهود بود ، همراه با ضعف در وضعیت ورودی‌ها و نبود حفاظت کافی ، زمینه ورود افراد متفرقه به محوطه را فراهم کرده بود ، مورد ساماندهی و مرمت قرار گرفت .

در روند اجرای عملیات مرمتی ، سقف‌های موجود به‌طور کامل برچیده و پس از انجام اقدامات لازم برای سبک‌سازی ، مجدداً اجرا شد . کف‌سازی فضاهای مختلف نیز مورد بازسازی قرار گرفت و عملیات بندکشی در بخش‌های مورد نیاز از نو انجام شد تا ضمن تثبیت بنا ، وضعیت ساختاری آن بهبود پیدا کند.

همچنین برای بازگرداندن انسجام معماری و افزایش خوانایی ساختار تاریخی مجموعه ، برخی باغچه‌ها و الحاقات متأخر که با بافت و معماری اصلی کاروانسرا تناسب نداشتند ، حذف شدند.

بر اساس برآورد انجام‌شده در سال ۱۴۰۴ ، هزینه اولیه اجرای عملیات مرمت حدود ۳۶ میلیارد تومان اعلام شده بود که با توجه به افزایش هزینه‌های مصالح ، نیروی انسانی و اجرای پروژه‌های تخصصی مرمتی ، احتمال افزایش آن وجود دارد. از سوی دیگر ، مبلغ اجاره پایه کاروانسرا در زمان واگذاری ماهانه ۸۵ میلیون تومان برای بهره بردار تعیین شده بود.